Kunst en cultuur
/
De Bree

Spinoza Kring

Kunst en cultuur / De Bree
Sint Antoniesbreestraat 69
info@amsterdamsespinozakring.nl

Spinoza is de man

Het succes van de Amsterdamse Spinozakring

Volgens de bestuursleden van de Amsterdamse Spinoza Kring is het gedachtegoed van de filosoof, politiek denker, wiskundige en lenzenslijper actueler dan ooit. En ze lijken gelijk te krijgen want de organisatie groeit als kool, trekt volle zalen in Paradiso en opent Amsterdamse filialen alsof het niets is.

‘We bestaan nu tien jaar en het ontwikkelt zich glorieus’, aldus Johan de Jong, bestuurslid van de Spinoza Kring. We zitten in de prachtige bibliotheek van het eeuwenoude Huis De Pinto aan de Sint Antoniebreestraat, waar de kring een ruimte heeft. In deze buurt, vlakbij de Nieuwmarkt, het Rembrandthuis en het Waterlooplein heeft de grote denker vele voetstappen liggen en werd in 2008 op zijn 376e geboortedag zijn standbeeld onthuld. ‘Aan de ene kant verbazingwekkend dat het nu zo breed aanslaat’, vervolgt De Jong, ‘maar ja… wat Spinoza zei en waar hij voor stond, het zijn onmiskenbaar de hete hangijzers van dit moment.’ Volgens hem en ook oprichter Frank van Kreuningen ervaart iedereen die met Spinoza te maken krijgt vroeg of laat een moment van herkenning. Van Kreuningen: ‘Dat je denkt, ja eigenlijk volkomen logisch, zoiets dacht ik ook altijd wel ongeveer, maar hij verwoordt het toch wel heel helder en scherp.’

Allround man

Even wat informatie – Baruch Spinoza leefde van 1633 tot 1677 en werd door tijdgenoten omschreven als een aardig, bescheiden, rustig man. Hij was joods opgevoed maar ontwikkelde zich naarmate hij ouder werd snel wetenschappelijk, ‘geloofde’ steeds minder en werd uiteindelijk uit de Joodse gemeenschap verstoten. Het ‘Theologisch-politiek traktaat’ en ‘De Ethica’ worden gezien als zijn twee belangrijkste werken. ‘Wat vooral ook opvalt is hoe onwaarschijnlijk allround de man is’, zegt De Jong. ‘Hij heeft waarheden gevonden en gepubliceerd over zaken zo divers als politiek, theologie, ethiek, de wetenschappelijke methode, menselijke emoties, noem maar op.’

Het is haast alsof hij ons een cadeau heeft meegegeven dat juist nu, beter dan ooit kan worden uitgepakt, zo kijken de kringleden tegen het werk van Spinoza aan. Spinoza stelde bijvoorbeeld dat er geen god is, laten we zeggen – geen mannetje met een baard in de hemel. De Jong: ‘In zijn ogen is god de natuur en in de natuurlijke ontwikkeling draait het om de oorzaak die tot gevolgen leidt. Wat er in de natuur, wat in het leven gebeurt is noodzakelijk en onvermijdelijk, stelt Spinoza. En hoewel je je daar als mens maar het beste aan kan over geven ontslaat dat je niet van je verantwoordelijkheid. Zet het nieuws aan en zie het belang van dat inzicht.’

Democratie als hoogste politieke systeem, scheiding van religie en staat, het is allemaal ter herleiden tot Spinoza. ‘Vrijheid van meningsuiting – dat dat van het hoogste belang is, was indertijd ook een revolutionair inzicht van Spinoza’, zegt Van Kreuningen. ‘Niemand mag iemand belemmeren in wat hij of zij vindt, maar ook weer… je bent wel zelf verantwoordelijk voor wat je zegt, en daarvoor aansprakelijk. Sluit perfect aan op het schelden en dreigen dat dezer dagen op grote schaal online gebeurt. Mondiaal spelende actuele onderwerpen zijn het, al lang geleden radicaal aan de orde gesteld door de filosoof uit Amsterdam.’

Amsterdammer

En dat is iets wat de Spinoza Kring ook graag mag belichten; Spinoza is een kind van Amsterdam. In zijn tijd was de stad een wereldcentrum, groeide snel en huisvestte mensen uit alle werelddelen. ‘Die moesten maar met elkaar zien te leven’, vervolgt Van Kreuningen, ‘en daarvoor waren een neutrale overheid en wetten, maar ook vrijheid, begrip en tolerantie nodig. Anders gezegd – vrijheid, begrip en tolerantie moesten gewaarborgd zijn door die overheid en die wetten. Amsterdam maakte dat waar en werd er een voorbeeld voor de wereld mee. De enorme vrijheid waarin we de sinds de tweede wereldoorlog geleefd hebben is een direct gevolg van Spinoza’s inzichten en hoe die zijn toegepast.’ De Jong: ‘We bestaan nu tien jaar, hebben vele tientallen cursisten, trekken volle zalen in Paradiso, krijgen een Spinoza-zaal in de Openbare Bibliotheek en werken aan een nieuwe Spinoza-ruimte in de Stopera. Ons doel is dat Amsterdam en Spinoza als vanzelfsprekende delen van een twee-eenheid worden gezien en het gaat de goede kant op. Natuurlijk heb ik me afgevraagd waardoor de wind ons zo meezit. Ik denk toch echt dat het komt omdat de uitvoering van zijn gedachtegoed in de dagelijkse praktijk wat last heeft van tegenwind, de laatste tijd. Mensen beseffen daardoor des te meer hoe belangrijk hij is.’

Read More
Accessoires
Bar
Bezorgen
Boeken
Chinatown
Chinees
Dierentuin
Fashion
Film
Gay
Gedenkplaats
Inboedel
Kleding
Kunst
Lunch
Markt
Museum
Muziek
Ontbijt
Opleidingen
Park
Reizen
Restaurant
Slager
Sport
Supermarkt
Tentoonstelling
Thai
Theater
Vintage
Wifi